Η ζήλια

ζήλια, η [ουσ.]: συναίσθημα που εμφανίζεται, όταν ένα άτομο υστερεί απέναντι σε κάποιο άλλο, από πλευράς πλούτου, ικανοτήτων, η ταλέντου, ή επιθυμεί διακαώς κάτι που κάποιος άλλος έχει στην κατοχή του.

Είναι απ’αυτές τις περιπτώσεις λέξεων, συναισθημάτων και καταστασέων που χρησιμοποιούμε και νομίζουμε ότι γνωρίζουμε, αλλά το να δώσει κάποιος ακριβή ορισμό ίσως να είναι λίγο δύσκολο. Για να δούμε τι «λένε οι άλλοι»: ο Βρετανός φιλόσοφος, μαθηματικός και ειρηνιστής Bertrand Russell λέει ότι η ζήλια είναι μία από τις κυριότερες αιτίες της δυστυχίας. Που αν το καλοσκεφτείς είναι παράλογο γιατί  ξέρεις πολύ καλά τι είναι αυτό που δεν έχεις και αυτό που σου λείπει. Το ότι δεν το λες, δε σημαίνει ότι δεν είναι εκεί – γιατί λοιπόν η δυστυχία σου να εκδηλώνεται την στιγμή που θα το δεις μπροστά σου; Πόσο ξεκάθαρα μπορείς να διαχωρίσεις τι σου προκαλεί τον πόνο; Το ότι δεν το έχεις εσύ ή το ότι το έχει κάποιος άλλος;

Ο Αριστοτέλης στην «Ρητορική» όρισε την Ζήλια ως τον πόνο που προκαλεί η τύχη των άλλων. Αν ήταν σαν τη θλίψη,  ίσως να μιλούσαμε για τα 7 στάδια του πόνου.  Αν αναλογιστεί κανείς ότι ο καθένας μας έχει διαφορετική ανοχή στον πόνο, είναι λογικό να υποθέσουμε οτι έχουμε και διαφορετική αντίδραση. Το ρομαντικό θα ήταν ο πόνος να σε κάνει πιο δυνατό μπλα μπλα μπλα. Δεν πολυπιστεύω σ’αυτό, όπως ποτέ μου δεν πίστεψα πως ότι δε σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό. Ίσως σε κάνει να δεις τα πράγματα πιο ωμά – κι όταν λέω πράγματα εννοώ τον εαυτό σου, αυτά που μπορείς να φτάσεις και τους λόγους που δεν τα έχεις μέχρι τώρα. Και κάπου εδώ ή σε παίρνει από κάτω – αυτό που ο Russell λέει δυστυχία – ή παίρνεις το ρομαντικό κομμάτι, τύπου ξέρω τι πρέπει να κάνω, θα το παλέψω μπλα μπλα μπλα. Φαύλος κύκλος.

Και φτάνουμε στον γερμανό φιλόσοφο, επιστήμονα και στοχαστή Immanuel Kant, ο οποίος όρισε τη ζήλια ως «μία απροθυμία να δει κάποιος την δική του ευημερία, επισκιάζοντας την από την ευημερία κάποιου άλλου, επειδή το πρότυπο που χρησιμοποιεί δεν έχει εγγενή σχέση με την δική του ευημερία, παρά μόνο στο πλαίσιο σύγκρισης της δικής του ευημερίας με των άλλων«. Αν κάποιος ήθελε να κάνει τον δικηγόρο του διαβόλου, θα μπορούσε να διακρίνει μια άρνηση στον ορισμό του Καντ για την ευημερία των άλλων και μια παραδοχή ότι αυτά που έχεις είναι «μια χαρά» – αρκεί βέβαια να μένεις πάντα στο δικό σου πλαίσιο ευημερίας. Από τη μια, αυτό είναι απόλυτα υγιές και έχει εκφραστεί εύστοχα (για άλλη μια φορά) από τον σοφό λαό, ο οποιος λεει οτι πρέπει να κρεμάς το καλάθι σου μέχρι εκεί που φτάνεις: σε κρατάει προσγειωμένο, σου δίνει προοπτική και σε κάνει να παλεύεις για να μπορέσεις να το κρεμάσεις λίγο ψηλότερα.

Από την άλλη, η λέξη σύγκριση που χρησιμοποιεί ο Καντ, με κάνει να σκέφτομαι αν μπορεί να εκφραστεί ως ένας τρόπος  να  μετρήσεις την ευημερία σου. Αν δηλαδή βλέποντας γύρω σου όσους κρεμάνε το καλάθι τους στο ίδιο ή σε χαμηλότερο ύψος από εσένα, λες είμαι καλά, κοίτα πόσοι άλλοι δε φτάνουν εκεί που είμαι εγώ. Η ερώτησή μου έιναι η εξής: το λες ακόμα και όταν τελικά αυτό το ύψος δεν είναι και τόσο ψηλά; Αν έχω καταλάβει καλά, για να νιώσω καλά απόψε, πρέπει να βάλω τον εαυτό μου μαζί με όσους πέρασαν το σαββατόβραδο μέσα, τρώγοντας μόνοι τους και χαζεύοντας τηλεόραση. Φυσικά η απάντηση – πάσα είναι σκέψου πόσοι δεν έχουν να φάνε φαγητό απόψε. Σε όλο τον κόσμο. Άρα εύκολα συνεπάγεται ναι, είμαι καλά. Το πρόβλημά μου αρχίζει όταν κοιτάω ψηλότερα και βλέπω τι κάνουν όσοι ανήκουν σε άλλο πλαίσιο σύγκρισης και επομένως ευημερίας. Αυτούς που απόψε κάνουν όσα δεν κάνω εγώ. Αυτούς που απόψε δεν είναι μόνοι τους κι αυτούς που αύριο θα έχουν ζήσει κάτι παραπάνω. Και επειδή έχω πει πολλές φορές ότι είμαι πολύ ‘μικρός’, απόψε ζηλεύω.

Σχετική βιβλιογραφία:

Ζηλεύω
Το Νυχτερινό, the morning after

~ από writersblokc στο 13 Μαρτίου, 2011.

6 Σχόλια to “Η ζήλια”

  1. κάποιος απόψε είναι μέσα, μόνος, βλέποντας BBC. αύριο όμως; η ζήλια είναι μάλλον παροδική- μια είσαι εσύ αυτός που τη νοιώθει, μια αυτός που τη προκαλεί. non?

  2. H αλήθεια ειναι οτι τον τελευταίο καιρό, κυρίως, είμαι αυτός που τη νιώθει, οπότε δεν μπορώ να σκεφτώ την παροδικότητα της κατάστασης. Αλλά ναι, θέλω να ελπίζω ότι κάποια στιγμή θα περάσει, πόσα σαββατόβραδα με love actually, κρασί και regrets ν’αντέξει κανείς;🙂

    Καλή εβδομάδα.

  3. Το Σαββατόβραδο που μας πέρασε έπεσα στο κρεβάτι στις 12 ενώ μισή ώρα πριν (1.30 ώρα Ελλάδας) η μικρή μου αδερφή μόλις έβγαινε για ποτό στην πόλη που είναι φοιτήτρια. Εσύ, η αδερφή μου κι εγώ, κανένας δεν είναι μέτρο σύγκρισης για τον άλλον γιατί πολύ απλά κανείς από τους 3 μας δεν βρίσκεται στην ίδια φάση της ζωής του.

    Αντί λοιπόν να κοιτάς τα καλάθια αυτών που δεν βρίσκονται στην ίδια φάση με σένα, ψάξε να βρεις αυτούς που θέλησαν στα 25 τους να κάνουν μια καινούρια αρχή σε μια άλλη χώρα, σε μια άλλη πόλη και σε ένα καλό πανεπιστήμιο. Χωρίς πλούσιο μπαμπά και καταθέσεις στην τράπεζα. Και όσους βρεις που έμειναν με το απωθημένο να ζήσουν το όνειρό τους και δεν μπόρεσαν, ρώτα τους αν θα τους πείραζε να μένουν τα Σαββατόβραδα μέσα γιατί ο κουμπαράς άδειασε..

  4. Το’ξερα οτι εσύ και ο Καντ θα κάνατε χωριό.. και το θέμα είναι οτι συμφωνώ και με τους δυο σας. Καταλαβαίνω ότι είναι άτοπο να θες να δεις την ζωή σου μέσα από τις φασεις των άλλων, αλλά είναι κομμάτι δύσκολο – όχι ακατόρθωτο – να είσαι θετικός και αισιόδοξος όταν οι καταστάσεις σε βάζουν από κάτω.

    Καλημέρα.

  5. όμως αν δε ζηλέψεις κάτι πως θα πας παραπάνω; πως θα γίνεις κάτι που θες; γιατί ζήλια μπορεί να’ναι και να έχεις πρότυπα για αυτά που θες να φτάσεις. όλοι κάποιον ή κάτι ζήλεψαν κάποια στιγμή. ακόμα κι ο μιχαήλ άγγελος κάποιου την τέχνη θαύμαζε, ζήλευε για να φτιάξει ό,τι έφτιαξε.

    το να μείνεις μέσα μόνος ένα βράδυ δεν είναι και τόσο άσχημο καμιά φορά😉

  6. […] a few blogs here and there I find a post about envy. As I skim through it, I wonder if envy is not the desire to have as much as happiness as the […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: